Mùa đông dài（漫长的季节）

Cốt truyện chính

• Câu chuyện bắt đầu năm 2016 ở thành phố nhỏ Hoa Lâm, vùng Đông Bắc: Anh Vương Hưởng – tài xế taxi – bỗng dưng “đứng khựng” sau khi con trai là Vương Dương nhảy xuống đường ray tàu hoả. Mỗi ngày anh đều đi vòng vòng quanh đoạn đường sắt bỏ hoang, radio cứ lặp đi lặp lại bài Quay đầu nhìn lại, còn trên gương chiếu hậu vẫn treo quả bóng bay màu xanh mà con để lại.
• Một thi thể nam không rõ danh tính được phát hiện trong kho thóc cũ kỹ. Kết quả khám nghiệm cho thấy nạn nhân chính là Phó Vệ Quân – bạn trai của Thẩm Mạc, thư ký văn phòng nhà máy mất tích từ năm 1997. Vụ án này kéo luôn Vương Hưởng, cảnh sát về hưu Cung Biểu và bác sĩ nhà máy Lý Kiều Vân trở lại quá khứ hai mươi năm trước.
• Ba dòng thời gian đan xen:
  • Năm 1997: Nhà máy cán thép sắp phá sản. Vương Hưởng – công nhân trẻ – cùng đồ đệ Cung Biểu điều tra vụ mất cắp trong xưởng.
  • Năm 2003: Vương Dương tập guitar lén lút dưới gầm cầu; Thẩm Mạc chép thơ trong thư viện; hai đứa chia nhau que kem cuối cùng ở hàng kem ven đường.
  • Năm 2016: Vương Hưởng lôi cuốn sổ cũ ra, giấy giòn tan, chữ chì nhòe hết vì mồ hôi, dòng viết nguệch ngoạc: “Thẩm Mạc không phải kẻ giết người, nhưng cô ấy đang chạy trốn.”

Mối quan hệ giữa các nhân vật

• Vương Hưởng và Thẩm Mạc chưa từng nói chuyện nghiêm túc với nhau. Nhưng anh nhớ rõ cô hay mặc chiếc váy xanh đã phai màu, đạp chiếc xe đạp “hai tám”, đi qua khu nhà máy, trong giỏ xe thường có vài bông cúc dại.
• Cung Biểu từng theo đuổi Thẩm Mạc, tặng cô một băng cassette ghi giọng mình hát lại Khoảng chừng mùa đông. Cô không mở, đưa thẳng cho Vương Dương.
• Lý Kiều Vân trông hiền lành như bác sĩ nhà máy, nhưng thực ra âm thầm che giấu em trai Thẩm Mạc là Phó Vệ Quân – cậu bé hay ngồi co ro trong góc nhà lò hơi, ăn bánh bao nguội, cổ tay áo rách tua tủa.
• Cửa văn phòng giám đốc Tống Ngọc Khôn sơn màu xanh lá, luôn đóng chặt. Dưới khe cửa thường thấy tàn thuốc rơi ra. Một lần Vương Hưởng tình cờ bắt gặp ông ta nhét một xấp ảnh vào máy hủy tài liệu – trong ảnh là Thẩm Mạc và một người đàn ông mặc áo blouse trắng đứng giữa tuyết.

Chi tiết khiến người xem “đứng tim” nhất

• Tin nhắn cuối cùng Vương Dương gửi Thẩm Mạc trước khi chết: “Chị ơi, em sửa xong cái radio cũ của chị rồi, giờ bắt được sóng ngắn luôn!”
• Ngày Đông chí năm 1997, Thẩm Mạc dùng ngón tay đỏ ửng vì rét vẽ một người tí hon lên kính cửa đã đóng băng, bên cạnh viết: “Vương Dương”.
• Năm 2016, Vương Hưởng mua được một chiếc radio y hệt ở chợ đồ cũ. Anh vặn nút – tạch! – rồi tiếng hát trẻ con vang lên rời rạc: đó là bản Chuông reo ngân vang do lớp mẫu giáo nhà máy thu âm cách đây cả chục năm.
• Phim không có màn “lật bài” ngoạn mục cuối phim. Chỉ có Vương Hưởng ngồi bên đường ray, buộc quả bóng bay xanh vào thanh tà vẹt. Gió thổi tới, bóng bay rung lắc ba cái – bốp! – nổ tung.

Điều khiến phim “gây nghiện”

• Không cần cảnh máu me hay đấu trí căng thẳng – phim kể chuyện bằng âm thanh: tiếng tàu hoả rít qua, tiếng băng nứt tanh tách, tiếng tờ lịch treo tường bị xé từng trang xèo xèo.
• Mọi manh mối đều nằm ngay trong đời thường: món bánh chả cải chua mẹ Vương Hưởng làm, Thẩm Mạc lúc nào cũng rắc thêm một nắm hành lá; chiếc xe máy cũ kỹ của Cung Biểu chẳng bao giờ nổ máy – nhưng mỗi lần Vương Hưởng vỗ nhẹ vào bình xăng, nó lại bụp bụp hai tiếng rồi sống lại.
• Nói thật nha, phim này không phải kiểu “ai giết người?”, mà là câu chuyện về một nhóm người cố gắng sống sót qua những năm tháng lệch nhịp – rồi lặng lẽ bước sang mùa xuân mới.